Od połowy lipca obowiązują nowe przepisy dotyczące dokształcania się pracowników. Podstawowa zmiana to brak rozgraniczenia na kształcenie szkolne i pozaszkolne oraz uproszczenie i ujednolicenie zasad podnoszenia kwalifikacji przez pracowników.


Podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika

Podnoszenie kwalifikacji zawodowych oznacza zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. W praktyce nowe przepisy Kodeksu pracy dotyczą przede wszystkim podnoszenia kwalifikacji zawodowych w ramach aktualnej pracy, ale również będą mogły mieć zastosowanie w przypadku, gdy planowany jest awans pracownika lub praca na innym stanowisku.

Zgoda pracodawcy

Podnoszenie kwalifikacji zawodowych odbywa się z inicjatywy lub za zgodą pracodawcy.

Pracodawca podpisuje z pracownikiem tzw. umowę szkoleniową. Pracodawca może zgodzić się  na podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika także w sytuacji, gdy pracownik wystąpi o jego zgodę już w trakcie nauki. Uprawnienia przewidziane kodeksem pracy nie przysługują osobom, które nie ujawnią pracodawcy faktu nauki, nie zwrócą się o wyrażenie zgody na podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Warunkiem korzystania ze świadczeń jest bowiem zgoda pracodawcy. Zgoda ta powinna obejmować zamknięty proces kształcenia, umożliwiający pracownikowi faktyczne podniesienie kwalifikacji zawodowych, do oczekiwanego poziomu. Umowę szkoleniową trzeba podpisać przed rozpoczęciem podnoszenia kwalifikacji zawodowych, a najpóźniej – przed rozpoczęciem korzystania ze świadczeń. 


Świadczenia obowiązkowe

Uczącemu się pracownikowi przysługuje płatne zwolnienie z całości lub części dnia pracy oraz płatny urlop szkoleniowy. Zwolnienie z całości lub części dnia pracy należy się pracownikowi na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na zajęcia oraz na czas ich trwania. Nowe przepisy nie przewidują limitu takich zwolnień. Urlop szkoleniowy przysługuje wyłącznie na egzaminy kończące niektóre formy podnoszenia kwalifikacji zawodowych: 6 dni – jeśli pracownik przystępuje do egzaminów eksternistycznych, dla osób zdających maturę oraz przystępujących do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, 21 dni w ostatnim roku studiów – na przygotowanie pracy dyplomowej oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminu dyplomowego. Prawo do urlopu szkoleniowego nie zależy od tego, czy kwalifikacje zawodowe są podnoszone w formach szkolnych czy pozaszkolnych, w systemie stacjonarnym czy niestacjonarnym.


Rodzaje egzaminów uprawniające do urlopu szkoleniowego

Egzaminy eksternistyczne, egzamin maturalny, egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe, egzamin dyplomowy na studiach, ukończenie urlop ukończenia studiów licencjackich, magisterskich czy podyplomowych. Nowe przepisy Kodeksu pracy nie przewidują urlopu szkoleniowego na sesję.


Zasady zapłaty za okresy niewykonywania pracy

Pracownik ma prawo do wynagrodzenia za czas urlopu szkoleniowego i zwolnienia z całości lub części dnia pracy. Pracodawca może dobrowolnie przyznać dodatkowe świadczenia, np. opłacić kształcenie, przejazd, podręczniki czy zakwaterowanie.


Obowiązek „odpracowania”

W przypadku każdego, zakończonego procesu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, umowa szkoleniowa może przewidywać „okres odpracowania” nie dłuższy niż 3 lata.

„Okres odpracowania”  nie może rozpocząć się wcześniej, niż po zakończeniu konkretnego procesu podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Gdy pracownik uczestniczy w kolejnych studiach czy szkoleniach – „okres odpracowania”  kosztów poniesionych przez pracodawcę na jedną z tych form może przypadać w czasie tej nauki. Jeśli pracownik wielokrotnie podnosi swoje kwalifikacje może to oznaczać, że łączny okres odpracowania przekroczy 3 lata.


Pomoc pracodawcy w uzupełnianiu wiedzy ogólnej

Jeżeli pracownik wyrazi wolę zdobywania lub uzupełniania wiedzy i umiejętności nie stanowiących, w ocenie pracodawcy, podnoszenia kwalifikacji zawodowych nie ma obowiązku udzielenia żadnego ze świadczeń. Może natomiast przyznać takiemu pracownikowi urlop bezpłatny lub niepłatne zwolnienie z całości lub części dnia pracy.

Redakcja