Sposób na nową osobowość!

Każdy człowiek posiada zespół względnie trwałych cech lub dyspozycji psychicznych różniących go od innych ludzi określanych mianem osobowości. Osobowość kształtowana jest przez całe życie, szczególnie jednak w okresie dzieciństwa oraz młodości poprzez wpływ bodźców zewnętrznych w procesie socjalizacji, a także własnej aktywności jednostki.

Coraz częściej jednak możemy się spotkać z pojęciem „osobowości zawodowej”. Stanowi ją zespół cech człowieka, uformowanych w toku kształcenia zawodowego i rozwijających się w czasie pracy zawodowej. Do głównych składowych osobowości zawodowej zalicza się: wiedzę ogólnozawodową i specjalistyczną, umiejętności, sprawności i nawyki pracy, zainteresowania i zamiłowania zawodowe, zdolności, uzdolnienia i talenty zawodowe, postawę społeczno-zawodową, a także motywy kształcenia się zawodowego i pracy. O ile pierwsza osobowość jest względnie trwała i niezmienna przez całe życie, o tyle druga (zawodowa), może być przez nas świadomie kształtowana, modernizowana, a nawet… zastąpiona nową.  

Nierzadko słyszymy w mediach, iż firmy są zmuszone zmienić strukturę, a co za tym idzie zwolnić część pracowników. Starają im się jednak pomóc, proponując poszerzenie lub zupełną zmianę kwalifikacji. O przekwalifikowaniu mówi się coraz częściej jako leku na bezrobocie. Po środek ten zaczynają sięgać już nie tylko pracownicy niskiego czy średniego szczebla, ale nawet dyrektorzy.  

Wybór nowego zawodu jest zawsze w jakiś sposób ograniczony wiedzą o sobie samym, zawodach jak i aktualnych potrzebach rynku pracy. Świadomość ta, jeśli pozostaje niepełna może wyzwalać lęk, ale stanowi zarazem podstawę podejmowania decyzji. Zmiana pracy, zawodu niesie ze sobą znaczne obciążenie psychiczne. O tym, jak poradzimy sobie w takiej sytuacji, decyduje indywidualna zdolność adaptacji do zmian.  

Psychologowie wyróżnili kilka składowych, które stanowią wskaźniki dobrego radzenia sobie ze zmianami. Są to: kreatywność, pasja, pewność siebie, zdolność adaptacyjna, tolerancja na niepewność, optymizm i skłonność do podejmowania ryzyka. Niekorzystna wiadomość jest taka, że nie zawsze te cechy stanowią nasze mocne strony. Dobra jest taka, że nad każdą z nich można pracować, wzmacniać ją. Umiejętność radzenia sobie ze zmianami ogranicza stresy z nich wynikające, pozwalając osobie szybko się uczyć i korzystać z nowych możliwości, jakie niesie ze sobą zmiana zawodu czy profilu pracy. 

Oprócz oczywistego wysiłku intelektualnego i nierzadko fizycznego, który musimy włożyć w podjęty proces reorientacji zawodowej przyjdzie nam zmierzyć się ze stresem. Typowo ludzkim zachowaniem jest odkładanie, odsuwanie w czasie tego, co może stanowić źródło potencjalnego stresu, w tym przypadku potrzeba przekwalifikowania się. Nie dajmy się wtedy zwieść i zgodnie z wyznaczonymi celami (pamiętając o zasadzie SMART) realizujmy nasze zamierzenia. Innymi technikami opanowania, kontroli stresu jest nabywanie doświadczenia i wprawy w wykonywaniu nowego zadania, co pośrednio zmniejsza jego trudność, a zarazem korzystnie wpływa na nasza samoocenę. W stresie może ujawnić się i nasilić tendencja do korzystania z pomocy innych ludzi. Wykorzystajmy wtedy naturalne potrzeby i uzupełnijmy nasze zasoby o doświadczenie i w wiedzę osób mających już ugruntowaną pozycję na rynku pracy.  

Decydując się na zmianę zawodu musimy wziąć pod uwagę nasze mocne i słabe strony, dotychczasowe wykształcenie, doświadczenie zawodowe jak również cechy osobowości. Nowy zawód, dostarczy nam nowej wiedzy i doświadczeń pod wpływem, których ukształtuje się nasza nowa osobowość zawodowa. 

Pamiętajmy, że niezależnie od tego, jakie czynniki zewnętrzne będą oddziaływały na nasze szanse na rynku pracy, najważniejsze są nasze uwarunkowania wewnętrzne: nasze nastawienie, przekonania, nasza postawa względem sytuacji, w której się aktualnie znajdujemy. Więcej wiary w siebie i własne możliwości to większe szanse na sukces zawodowy. 

Marcin Stasiak